8 jun 2016

Vrede begint met een zeis

It’s the food my friend deel 2: Voedsel, landbouw en vluchtelingen

De oude Romeinen wisten al hoe ze het volk rustig moesten houden: geef hen brood en spelen.

Een van de succesfactoren van het Romeinse Rijk was het vermogen de bevolking te voeden en hierdoor een stabiele samenleving te creëren. Een goed landbouwbeleid en de daarvoor benodigde infrastructuur zijn fundamenteel voor een stabiele samenleving, vrede en wederopbouw na oorlog. 

Henk Breman, agrobioloog en Afrika-consultant legde in het tweede debat van It’s the food my friend het verband tussen oorlog en landbouw uit. Vaak wordt een oorlog gerechtvaardigd met ideologische argumenten. Maar in de kern van de zaak gaat het meestal om angst niet genoeg productiemiddelen te hebben. Oorlog kan namelijk een gevolg zijn van een slecht landbouwbeleid. Breman gaf als voorbeeld de huidige burgeroorlog in Syrië. De regering van president Assad heeft in 2007 de landbouwsubsidies teruggedrongen en de markt geliberaliseerd. Hierdoor is de Syrische markt overspoeld door goedkope buitenlandse landbouwproducten en zijn de Syrische boeren weggeconcurreerd. Een slecht landbouwbeleid is in Syrië de voedingsbodem is geworden voor allerlei andere sociale onrusten. De afname van voedsel- en bestaanszekerheid in Syrië heeft ervoor gezorgd dat, gecombineerd met onderdrukking en ander onrecht jegens de bevolking, de Syriërs in opstand zijn gekomen tegen hun regering.

Een slecht landbouwbeleid brengt volgens Breman nog een ander gevaar met zich mee. Een voortdurend slecht beleid kan ervoor zorgen dat de boerenbedrijven in een neerwaartse spiraal terechtkomen. Dan wordt de  situatie voor de bevolking uitzichtloos. Een hongerige en ontevreden massa is in staat tot radicale stappen. Breman stelt dat, wanneer zo'n massa geleid wordt door een ‘messias’, een proces van radicalisering in gang wordt gezet.

Mohammad al Haj Ali, groenteteler, Syrische vluchteling en spreker op ‘it’s the food my friend,’ bevestigde het beeld dat Breman schetste. Hij had een boerenbedrijf in de buurt van Damascus en is gevlucht voor de oorlog. Zijn boerderij is op een gegeven moment in handen gekomen van IS. IS voorziet zichzelf van voedsel door rooftochten te organiseren waarbij zij het omliggende agrarische land kaal eten. Dit is een methode die werkt voor een rondtrekkend leger, maar niet voor een groepering die een stabiele staat wil stichten.

De documentaire van Vice News van 14 augustus 2014 laat goed zien hoe IS te werk gaat. De werking van het totalitaire regime wordt duidelijk uiteengezet. Wat mij opviel was een scene die zich afspeelde op de oevers van de Eufraat (rivier die dwars door het grondgebied van IS loopt). De rivier was nog maar een klein stroompje terwijl de brug op de achtergrond suggereert dat dit voor de bezetting van IS niet het geval was. Het droogvallen van de Eufraat komt doordat Turkije een dam heeft gesloten. Turkije heeft dit opzettelijk gedaan om het landbouwpotentieel in het gebied van IS verdere schade te berokkenen. De landbouw in Syrië heeft naast de oorlog zwaar te lijden onder droogte. Het landbouwpotentieel van IS verkeert volgens het artikel van het NRC ‘Dit is hoe het kalifaat zijn geld verdient’ in een deplorabele staat. De problemen in de Syrische landbouw zijn verre van opgelost. Door de slechte voedselvoorziening moet IS wel gebruikmaken van onderdrukking in haar eigen grondgebied.

Voor een stabiele en open samenleving is voedselzekerheid nodig. Wij hebben onze open samenleving voor een groot deel te danken aan onze voedselzekerheid. En de vraag ‘wat eet ik vanavond?’ is heel anders dan ‘eet ik vanavond?’.

 

Het volgende debat in de reeks ‘It’s the food my friend’ gaat over voedsel, gezondheid en gedrag. De keynote spreker van de avond is Gert Schuitemaker. Meer informatie vindt u hier

Oud-stagiair bij Bureau de Helling.
Alle artikelen

Reactie toevoegen