Redactioneel: Gevoel

Rond Prinsjesdag worden de Nederlandse burgers bedolven onder de cijfers. 17 miljard euro bezuinigen; 3 procent begrotingstekort; 1,5 euro medicijnenbijdrage (of toch niet?); de vut met 60 jaar en pre-pensioen met 63 jaar niet meer aftrekbaar; pakje sigaretten 55 cent duurder, met 35 procent arbeidsongeschiktheid kom je in de ww. Het is dit jaar allemaal slecht nieuws – zelfs de koningin moet haar ceintuur aanhalen – en het lijkt alsof de getallen de tv-kijker nog harder ingewreven worden: ze-ven-tien-mil-jard-eu-ro. 

Eerlijk gezegd zegt het mij niks. Het getal is te groot. Ooit had ik een vakantiebaantje bij een bank en op een dag mocht ik de kas tellen: munten, biljetten, van klein naar groot totdat ik honderd briefjes van duizend (gulden was het toen nog) in handen had. Honderdduizend gulden herhaalde ik, maar het bleef een stapeltje papier. Het duizendje zelf echter met haar opvallend groene kleur maakte diepe indruk: wat je daar allemaal mee kon doen!

De koopkrachtplaatjes moeten die duizelingwekkende getallen terugbrengen tot het begrijpelijke. De gemiddelde modale alleenstaande gaat er dit jaar 1,25 procent op achteruit. Een typisch voorbeeld van statistiek, want de meeste mensen zijn niet gemiddeld, een deel zit er boven en een deel er onder, met grote uitschieters naar beide kanten, afhankelijk bijvoorbeeld van hoeveel medicijnen en sigaretten je er door heen jaagt en hoe groot je lease-auto is. En dan nog: er is een verschil tussen wat mensen er werkelijk op voor- of achteruit gaan en hoe ze dat in hun portemonnee voelen. Na de introductie van de euro werd alles gemiddeld 4 procent duurder maar mensen hadden het gevoel dat hun euro nog maar een gulden waard was, oftewel dat hun inkomen gehalveerd was. Bij het weerbericht geven ze bij een gure oostenwind naast de gewone temperatuur ook een gevoelstemperatuur – is het een idee om bij een gure economische crisis naast de koopkrachtplaatjes ook een ‘gevoelsinkomensdaling’ te introduceren?
Dat is minder gek dan het lijkt. De criminaliteitsstatistieken wijzen al jaren op een langzame daling van het aantal misdrijven, maar ondertussen hebben veel Nederlanders het gevoel dat het onveiliger wordt en eisen maatregelen. Wie heeft gelijk? De statistiek is een poging tot objectivering van de werkelijkheid, maar het blijft een poging, terwijl een mens voelt wat ‘ie voelt. De politici geven de mens gelijk.
Harro Maas noemt dat in zijn artikel in dit nummer heel onverstandig: “Louter ‘het gevoel’ kan geen basis zijn voor rationele politieke besluitvorming”. In deze Helling gaan we uitgebreid in op het (problematische) gebruik van getallen, statistieken en modellen in politiek en beleid.
En als we het toch over gevoel hebben: de Rotterdamse onderzoekster Peggy Schyns stelde een interessante vraag: maakt geld nu wel of niet gelukkig? Ik zal de uitkomst nog niet verklappen (zie pag. 35) maar alvast wel de opmerkelijke bevinding dat de welvaart van het land waar iemand woont een grotere bijdrage levert aan het geluksgevoel dan het individuele inkomen.
In deze Helling maakt u aan de hand van de politieke actualiteit een virtuele wereldtour van Den Haag naar Teheran en Kinshassa, om te eindigen in Chisinau, de hoofdstad van het onbekendste land van Europa: Moldavië. Een goede reis.

 

Journalistiek onderzoeker.
Alle artikelen